ویژگی های اصلی زبانشناس به شرح زیر است:

✔️ یادگیری زبان انگلیسی با بهترین منابع و داستان های آموزشی

✔️ افزایش سریع دایره‌ی لغات انگلیسی با روشی ابتکاری

✔️ یادگیری مکالمه زبان انگلیسی و گرامر با استراتژی‌های کارآمد (تکنیک سایه و پنج استراتژی دیگر)

✔️ مناسب برای تمام سطوح، به همراه ترجمه‌ی فارسی مطالب برای مبتدی‌ها

برای مشاهده‌ی آنلاین مطالب آموزش، به قسمت داستان‌ کوتاه انگلیسی وبسایت زبانشناس مراجعه بفرمایید.

برای مشاهده‌‌ی کامل ویژگی های نرم افزار زبانشناس به بخش نرم افزار آموزش زبان انگلیسی اندروید زبانشناس مراجعه کنید.

برای ورود به صفحه‌ی اصلی وبسایت زبانشناس، روی دکمه‌ی زیر کلیک کنید:

نمایش مطالب در رابطه با موضوع: {آموزش زبان ترکی}

جملات و اصطلاحات کاربردی و مهم در زبان ترکی استانبولی

جملات و اصطلاحات کاربردی و مهم در زبان ترکی استانبولی

در این آموزش اصطلاحات و جملات کاربردی و مهم زبان ترکی استانبولی را که دانستن آن ها به بهتر صحبت کردن این زبان کمک می کند بیان می کنیم.

زبان ترکی استانبولی

جملات کاربردی زبان ترکی استانبولی

Gözün aydın

چشمت روشن

 

Güle güle kullan

به سلامتی استفاده کن( در زبان فارسی با دل خوش نیز گفته می شود)

 

Allah uzun ömür versin

خدا عمرت بده (عمر طولانی)

 

Allah bereket versin

خدا برکت بده

 

ادامه مطلب ...
321 بازدید

سوره ی اخلاص (توحید) همراه با ترجمه ی آن به زبان های گوناگون

سوره ی اخلاص (توحید) همراه با ترجمه ی آن به زبان های گوناگون

سوره ی اخلاص در مکه نازل شد و دارای ۴ آیه است. کلمه اخلاص به معنی خالص کردن می باشد. این سوره در پاسخ به پرسش یهودیان درباره خدا نازل شده است. نام‌ های این سوره ی اخلاص ، «توحید»، «قل هو الله» و «اساس» است و بعد از سوره ی ناس در اوائل بعثت در مکه نازل شده‌ است.

در این نوشته  سوره ی اخلاص (توحید) همراه با ترجمه ی آن به زبان های فارسی، انگلیسی ، فرانسوی، آلمانی، اسپانیایی، ترکی و ایتالیایی برای یادگیری بهتر این زبان ها قرار داده شده است.

سوره ی اخلاص

 

ادامه مطلب ...
265 بازدید

آموزش افعال رایج در زبان ترکی استانبولی

آموزش افعال رایج در زبان ترکی استانبولی

در این آموزش افعال رایج در زبان ترکی استانبولی را با یکدیگر بررسی خواهیم کرد. این افعال به شرح زیر هستند.

افعال رایج در زبان ترکی استانبولی

  قول دادن Söz vermek

 كتك زدن Dövmek

  برنده شدن Kazanmak

  كشتن Öldürmek

 كشيدن Çekmek

 كمك كردن Yardım etmek

ادامه مطلب ...
279 بازدید

جملات کاربردی و روزمره در زبان ترکی استانبولی

جملات کاربردی و روزمره در زبان ترکی استانبولی

در این آموزش جملات کاربردی و روزمره در زبان ترکی استانبولی را می خوانیم. این جملات  کاربردی به شرح زیر هستند.

 

onun sözü işi yaranmış

حرف اون کار خوشو کرده

Bi yanlış anlaşılma olmuş

سو‌‌‌‌‌‌‌‌ء تفاهم شده

?kıyak olur dimi

عالی میشه مگه نه؟

hayal kırıklığına uğratmak

نا امید شدن،داغون شدن

sındıremıyorum

تحت تاثیر قرار گرفتم،جادو شدم

İleri gitmek

تندرفتن ، زیاده روی کردن

Fena kanıma dokunuyor

بدجوری عصبانیم میکنه, بدجوری اذیتم میکنه

Direksiyondayım

‎پشت فرمونم

sizi de uğraştırıyorum

شما رو هم درگیر کردم/ درگیر میکنم

?çok gürültü yapmadık ki dimi

زیاد سر وصدا نکردیم که مگه نه؟

dün söylediklerin beni altüst etti

حرفای دیروزت منو دگرگون کرد

yakayı ele vermek

گیر افتادن، دم به تله دادن

ادامه مطلب ...
349 بازدید

نسبت های خانوادگی در ترکی استانبولی

نسبت های خانوادگی در ترکی استانبولی

در این آموزش قصد داریم تا نسبت های خانوادگی را در زبان ترکی استانبولی بیان نماییم. این نسبت های فامیلی به شرح زیر هستند.

Türkçede aile bağlantıları

Akraba

اقوام ، فامیل

Aile

خانواده

baba

پدر

anne

مادر

oğul

پسر

kız

دختر

kardeş

برادر ، برادر-خواهر

ادامه مطلب ...
285 بازدید

آموزش پسوند های Var و Yok در زبان ترکی استانبولی

آموزش پسوند های Var و Yok در زبان ترکی استانبولی

در این آموزش قصد داریم تا پسوند های Var و Yok را در زبان ترکی استانبولی بیان کنیم.

ترکی استانبولی

پسوند های Var و Yok :

پسوند Var به معنای ” هست ، وجود دارد ، حضور دارد ” معنی می دهد.
پسوند Yok خود به تنهایی ” نه ، خیر” معنی می دهد اما در صورت استفاده در جمله، معنای ” نیست ، وجود ندارد” می دهد.

در حالت پرسشي پسوند پرسشي mı براي var و پسوند پرسشي mu براي yok به كار مي‌رود.

در حالت پرشی وقتی از ضمایر پرسشی مانند kim ، ne، kaç … استفاده شود پسوند پرسشی به کار نمی‌رود.

چند مثال :

? Masada ne var

چه چیزی روی میز قرار دارد؟

. Sınıfta sandalye var

در کلاس صندلی موجود است.

ادامه مطلب ...
342 بازدید

زندگینامه مختصر شهریار و شعر او به زبان ترکی به همراه ترجمه فارسی

شعر شهریار به زبان ترکی به همراه ترجمه فارسی

سید محمد حسین بهجت تبریزی (تولد ۱۲۸۵ – درگذشت ۱۳۶۷) متخلص به شهریار (پیش از آن بهجت) شاعر ایرانی اهل آذربایجان بود که به زبان‌های ترکی آذربایجانی و فارسی شعر سروده است. وی در تبریز به‌دنیا آمد و بنا به وصیتش در مقبرةالشعرای همین شهر به خاک سپرده شد. ۲۷ شهریور را «روز شعر و ادب فارسی» نام‌گذاری کرده‌اند. وجه تسمیه این نام گذاری سالروز درگذشت شهریار است.

 

شهریار در سرودن انواع گونه‌های شعر فارسی مانند قصیده، مثنوی، غزل، قطعه، رباعی و شعر نیمایی نیز تبحر داشته‌است. اما بیشتر از دیگر گونه‌ها در غزل شهره بود و از جمله غزل‌های معروف او می‌توان به «علی ای همای رحمت» و «آمدی جانم به قربانت» اشاره کرد. شهریار نسبت به علی بن ابی‌طالب ارادتی ویژه داشت و همچنین شیفتگی بسیاری نسبت به حافظ داشته‌است.

 

مهم‌ترین اثر شهریار منظومه حیدربابایه سلام (سلام به حیدربابا) است که از شاهکارهای ادبیات ترکی آذربایجانی به‌شمار می‌رود و شاعر در آن از اصالت و زیبایی‌های روستا یاد کرده‌است. این مجموعه در میان اشعار مدرن قرار گرفته و به بیش از ۸۰ زبان زنده ی دنیا ترجمه شده است. در ادامه دو شعر از این مجموعه به زبان ترکی آذربایجانی همراه با ترجمه ی آن برای شما عزیزان قرار داده شده است.

شهریار

شعر بو گئجه باده ایله دفع ملال ائیله میشم از شهریار

بو گئجه باده ایله دفع ملال ائیله میشم،

عؤمرون بیر گئجه سینده بئله حال ائیله میشم.

بیز هارا، تار هارا، یا رب، گئجه مئیخانه هارا؟

اونودوب دردی بو ایّامدا مجال ائیله میشم.

ساقی نین غمزه سی اوخ، مئی جامی اولموش سپریم،

فلكین جؤورو ایله جنگ و جدال ائیله میشم.

مئی دمیر تك ائله ییب جانیمی، غمله ووروشوم،

غم دئمه، دوشمنیمی روستم زال ائیله میشم.

آجی ایامی شیرین ائتمگه سرخوش دولانیب،

كؤنلومو ایندی اسیر خط و خال ائیله میشم

گؤرموشم من اوزونون یاری سینی، تك قاشینی،

ای اوزونده نئجه گؤر سئیر هلال ائیله میش.

گئتمیش هیجران اوروجو گؤرجك هلال قاشلارینی،

بایرام اولموش بو گؤروش عزم و وصال ائیله میشم.

گؤرموشم اوزده او زرّین تئلی پروانه كیمی،

یانمیشام اودلارا، ترك پروبال ائیله میشم.

عشق درسی منه اؤیرتسه ده هیجران غمینی،

عشقه دوشمكله بئله كسب كمال ائیله میشم.

یاتماییب صوبحه كیمی من گئجه گون اوزلو یارین،

سینه سی گوزگوم اولوب، سئیر جمال ائیله میشم.

ساقی نین زلفونه عشق باغلاماسا عؤمرو اگر،

من بئله درك ائله ییب، بؤیله خیال ائیله میشم.

شهریارا غزل ائتمیش منی جئیران، گؤزلیم،

گؤر غزل ایله نئجه صید غزال ائیله میشم

ترجمه ی شعر شهریار

امشب از دولت می دفع ملالی کردیم

این هم از عُمر شبی بود که حالی کردیم

ما کجا و شب میخانه خدایا چه عجب

کز گرفتاری ایام مجالی کردیم

تیر از غمزه ساقی، سپر از جام شراب

با کماندار فلک جنگ و جدالی کردیم

غم به روئین تنی جام می انداخت سپر

غم مگو عربده با رستم زالی کردیم

باری از تلخی ایام به شور و مستی

شکوه با شاهد شیرین خط و خالی کردیم

نیمی از رخ بنمود و خمی از ابرویی

وسط ماه تماشای هلالی کردیم

روزه هجر شکستیم و هلال ابرویی

منظر افروز شب عید وصالی کردیم

بر گل عارض از آن زلف طلایی فامش

یاد پروانه زرین پر و بالی کردیم

مکتب عشق بماناد و سیه حجره غم

که در او بود اگر کسب کمالی کردیم

چشم بودیم چومه شب همه شب تا چون صبح

سینه آئینه خورشید جمالی کردیم

عشق اگر عمر نه پیوست بزلف ساقی

غالب آنست که خوابی و خیالی کردیم

شهریار غزلم خوانده غزالی وحشی

بد نشد با غزلی صید غزالی کردیم

شعر ترکی حیدر بابا از شهریار

 

حیدر بابا، دنیا یالان دنیا دی

سلیماندان، نوح دان قالان دنیا دی

اوغول دوغان، درده سالان دنیا دی

هر کیمسیه هر نه وئریب، الیبدی

افلاطوندان بیر قوری آد قالیبدی

حیدر بابا، یارــ یولداشلار دوندولر

بیرــ بیر منی چولده قویوب، چوندل

چشمه لریم، چراغلاریم، سوندولر

یامان یئرده گون دوندی، آخشام اولدی

دنیا منه خرابه ی شام اولدی!

حیدر بابا ،یولوم سنن کج اولدی

عمروم کچدی، گلممه دیم گج اولدی

هئچ بیلمه دیم گوزللرون نج اولدی

بیلمزیدیم دنگه لروار، دونوم وار

ایتگین لیک وار، آیرلیق وار، ئولوم وار

ترجمه شعر حیدر بابا شهریار

حیدر بابا ، دنیا ، دنیای دروغی است

از سلیمان و نوح این دنیا مونده

بچه داده و به درد گرفتار میکنه این دنیا

به هر کی هر چی داده ازش گرفته

از افلاطون فقط یه اسم خشک و خالی مونده

حیدر بابا، رفقا همشون روی برگردوندن

یکی یکی منو تو صحرا گذاشته و رهام کردن

چشمه هام، چراغ هام ،خشک و خاموش شدن

بد موقعی خورشید رفت و غروب شد

دنیا برام مثل خرابه شام شد

حیدر بابا، راهم از تو جدا شده

عمرم گذشت و نیومدم و دیر شد

هیچ وقت نفهمیدم زیبا رویانت چی شدن

نمی فهمیدم که زندگی پیچ و خم های زیادی دارد

گم شدنی هست، جدایی هست، مرگ هست

 

از همراهی شما عزیزان با سایت zabandownload.com متشکریم. برای دسترسی آسان تر به مطالب سایت می توانید در کانال تلگرامیzabandownloadd@ عضو شوید.

ادامه مطلب ...
264 بازدید

ضرب المثل های زبان ترکی استانبولی همراه با ترجمه و معادل آن ها در زبان فارسی

ضرب المثل های زبان ترکی استانبولی

زبان ترکی استانبولی یکی از رایج ترین زبان های شاخه ی زبان ترکی محسوب می شود. محدوده ی جغرافیایی این زبان شامل ترکیه و قبرس شمالی و قسمت‌های کوچکی در عراق، یونان، بلغارستان، جمهوری مقدونیه، کوزوو، آلبانی و دیگر قسمت‌های شرقی اروپا است. سالانه جمعیت بسیاری نیز از ترکیه به غرب اروپا و بویژه آلمان مهاجرت می‌کنند که موجب تکلم ترکی در آن مناطق می‌گردد.

همچنین زبان ترکی استانبولی امروزه طرفداران بسیاری در کشورهای دیگر پیدا کرده است. از این رو در این مطلب آموزشی ضرب المثل های زبان ترکی استانبولی برای علاقمندان به این زبان آورده شده است.

زبان-ترکی-استانبولی

ضرب المثل های زبان ترکی استانبولی همراه با ترجمه و معادل آن ها در زبان فارسی

sormak ayıp değil, bilmemek ayıptır

معادل فارسی: پرسیدن عیب نیست، ندانستن عیب است.

Damlaya damlaya göl olur

معادل فارسی: قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود.

Armut piş ağzıma düş

معادل فارسی: هلو بپر تو گلو

Kelin ilacı olsa kendi başına sürer

معادل فارسی: کل اگرطبیب بودی سر خود دوا نمودی

Dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur

 معادل فارسی: کوه به کوه نمی رسد انسان به انسان می رسد

İğneyi kendine çuvaldızı başkasına batır atasözü

معادل فارسی: یه سوزن به خودت یه چوالدوز به دیگران بزن

Bir ipte iki cambaz oynayamaz

دو نفر بندباز روی یک طناب نمی‌توانند نمایش دهند.

معادل فارسی: دو پادشاه در اقلیمی نگنجند.

Bir pire için ev yakılmaz

به‌خاطر یک شپش نباید خانه را به‌آتش کشید.

معادل فارسی: برای یک کک، گلیم را نمی‌سوزانند.

Cahil dostum olacağına, akıllı düşmanım olsun

دشمن دانا را به‌دوست نادان ترجیح می‌دهم.

Can çıkar, huy çıkmaz

جان از بدن بیرون می‌رود ولی عادت می‌ماند.

معادل فارسی: ترک عادت موجب مرض است.

Çürük iple kuyuya inilmez

با طناب پوسیده نباید داخل چاه شد.

Denize düşen yılana sarılır

کسی که در دریا بیفته، به‌مار هم چنگ می‌اندازد.

معادل فارسی: غریق بر هر گیاه خشک چنگ زند.

Denizi görmeden paçayı sıvama

پیش از دیدن دریا، پاچهٔ شلوارت را بالا نزن.

معادل فارسی: آب ندیده به آب نزن.

Dil kılıçtan keskindir

زبان، تیزتر از شمشیر است.

معادل فارسی: زخم زبان از زخم شمشیر بدتر است.

Gülü seven dikenine katlanır

هرکه خواهان گل سرخ است نیش خارش را تحمل می‌کند.

معادل فارسی: نوش خواهی، نیش می‌باید چشید.

İp inceldiği yerden kopar

طناب‌ از جای نازک شده پاره می‌شوند.

Isıracak köpek dişini göstermez

سگی که می‌خواهد گاز بگیرد، دندانش را نشان نمی‌دهند.

Kefenin cebi yoktur

کفن جیب ندارد. یعنی مرده نمی تواند به قبر مال و اموالش را ببرد.

Sakla samanı, gelir zamanı

کاه را نگه‌دار، زمان استفادهٔ از آن فرا می‌رس..»

معادل فارسی: هرچیز که زار آید، یک روز به‌کار آید.

sıcak Sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yer

دهانی که از نوشیدن شیر داغ سوخته باشد، حتی به‌ماست هم فوت می‌کند.

معادل فارسی: مارگزیده از ریسمان سیاه و سفید می‌ترسد.

Kendi düşen ağlamaz

هرکه به‌تقصیر خویش برزمین افتد، نباید گریه کند.

معادل فارسی: «خودکرده را چه درمان یا خودکرده را تدبیر نیست.

Keskin sirke küpüne zarar

سرکهٔ تند، به‌خمره‌اش آسیب وارد می‌کند.

معادل فارسی: حسود هرگز نیاسود.

Komşunun tavuğu komşuya kaz görünürmüş

مرغ همسایه به‌چشم همسایه، غاز است.

معادل فارسی: مرغ همسایه غاز است.

İnsan yedisinde ne ise yetmişinde de odur

آدم هرچه در هفت‌سالگی باشد، در هفتاد‌سالگی هم هست.

Öfkeyle kalkan zararla oturur

کسی که با غضب بلند شود، با ضرر می‌نشیند.

آموزش های بیشتر در مورد زبان ترکی استانبولی

برای آموزش های بیشتر این زبان به قسمت آموزش زبان ترکی به آدرس zabandownload.com/language/turkish مراجعه نمایید.

ادامه مطلب ...
437 بازدید

آموزش زبان ترکی آذربایجانی همراه با الفبا

یادگیری زبان ترکی آذری

یادگیری زبان ترکی آذری

آموزش زبان ترکی آذربایجانی

==========
الفبای زبان ترکی آذربایجانی

الفبای زبان ترکی آذربایجانی در طول تاریخ دستخوش تغییراتی شده است. هم اکنون در آذربایجان ایران از الفبای عربی و در کشور جمهوری آذربایجان از الفبای لاتین استفاده می شود.
الفبای زبان ترکی آذربایجانی(مرسوم در کشور آذربایجان ):

آ ا عا A a مثل کلمه ی آغاج ağac : درخت

اَ َ (فتحه)، ه ـه، عَـ Ə ə مثل کلمه ی ال əl : دست

اُو و، عُـ O o مثل کلمه ی اُتاق otaq : اتاق

او و، عو U u مثل کلمه ی اوشاق uşaq : کودک

او و، عو Ü ü تلفظ در کلمه گوموشو gümüşu : نقره‌ای

اؤ ؤ Ö ö تلفظ در کلمه گؤز göz : چشم

ائـ ئـ ئ، عِـ (کسره) E e مثل کلمه ی ائل el : مردم

بـ ب B b

پـ پ P p

تـ ت، ط T t

جـ ج C c تلفظ در کلمه جان can : جان

چـ چ Ç ç تلفظ در کلمه چای çay : رود، چای

هـ ـهـ ، حـ ح H h

خـ خ X x

د ـد D d

ر ـر R r

ز ـز، ضـ ض، ظ Z z

ژ J j

سـ س، صـ ص، ثـ ث S s

شـ ش Ş ş

غـ ـغـ ـغ غ Ğ ğ

فـ ف F f

قـ ق Q q تلفظ در کلمه قیزیلی qızılı : طلایی

کـ ک K k

گـ گ G g

لـ ل L l

مـ م M m

نـ ن N n

و V v

ایـ یـ ی I ı تلفظ در کلمه ساری sarı : زرد

یـ ی Y y فقط صدای “ی” می دهد در کلمه ی ” یار” (صدای “ای” نمی دهد مثل “ایران” )

ایـ یـ ی İ i فقط صدای “ای” می دهد در کلمه ی ” ایران” (صدای “ی” نمی دهد مثل “یار” )

به جز حروفی که تلفظ آنها در جلوی آن قرار دارد، تلفظ بقیه حروف مشابه زبان فارسی می باشد.

نكته مهم: واج “ای” که مشابه آن در فارسی هم هست و همان طور تلفظ می شود، در خط لاتین ِ نوشتار ِ ترکی آذری، در هر دو صورت ِ حرف بزرگ و حرف کوچک، نقطه دارد: İ i

و حرف “ای” ِ کوتاه که معادل فارسی ندارد، نه در حرف بزرگ و نه در حرف کوچک نقطه ندارد: I ı

سوال: آیا ترکی آذربایجانی، مثل فارسی واج /ق/ دارد؟

جواب: بله. ترکی آذربایجانی واج /ق/ دارد، اما در نوشتار به صورت “غ” نوشته می شود. مانند: “آغلادی” به معنای گریه کرد، که “غ” ِ آن مانند واج /ق/ فارسی تلفظ می شود.

اما اکثر کلماتی که بین فارسی و ترکی آذربایجانی مشترک می باشند و نوشتار فارسی آنها با “ق” است ( مانند کلمه “اقتصاد” ) ، در ترکی حرفی بین “ق” و “گ” تلفظ می شود که مثال صوتی و نوشتاری آن در بالا ذکر شد.
==========

زبان ترکی آذربایجانی ۹ واکه ( حرف صدادار) دارد که عبارتند از : A Ə E İ I O Ö U Ü
و با الفبای عربی: آ اَ ائـ ایـ ایـ اُ اؤ او او. زبان فارسی ۶ واکه دارد که عبارتند از: اَ اِ اُ آ او ای

حروف صدادار (واکه‌ها) نقش مهمی را در زبان ترکی آذربایجانی بازی می کنند و تقریبا ۴۰% از ساختمان و ترکیب این زبان را تشکیل می دهند. حروف صدادار در این زبان، به ۲ گروه تقسیم می شوند که فراگیری آنها از مهم ترین بخش های یادگیری زبان ترکی آذربایجانی است. در حقیقت پسوند های افعال و کلمات در این زبان، وابسته به حروف صدادارِ کلمه یا فعلی است که قرار است صرف شود و یا پسوند بگیرد. این خصلت باعث می شود ترکی زبان آهنگینی باشد.

واکه‌ها (حروف صدادار) به ۲ گروهِ : ‌واکه‌های آهنگ پایین، و واکه‌های آهنگ بالا تقسیم می شوند.

۱- واکه‌های آهنگ پایین، واکه هایی هستند که صدایی نرم و در عین حال صدایی بم دارند و عبارتند از:

آ A – اُ O – او U – ای I

مثال:

آل al : بگیر

اُل (اول) ol : بشو

اوچ uç : بپر

ایشیق ışıq : روشن

۲- واکه های آهنگ بالا، واکه هایی هستند که صدایشان تیز و یا نازک است و به عبارتی آهنگ بالایی دارند و عبارتند از:

اَ (فتحه) Ə – ائـ (کسره) E – ای İ – اؤ Ö – او Ü

مثال:

اَت ət : گوشت

ائشیت eşit : گوش کن

ایشلَه işlə : کار کن

اؤپ öp : ببوس

گول gül : بخند (فعل امر)، گُل
==========
( حروف بی‌صدای ضعیف (بی‌ثبات) )

حروف بی صدا در زبان ترکی آذربایجانی به دو دسته تقسیم می شوند. این یعنی برخی حروف در آخر کلمه، موقع گرفتن پسوند، تغییر می کنند. این قابلیت به آهنگین تر شدن زبان کمک شایانی می کند.
این قاعده به نوعی دیگر در زبان فارسی هم وجود دارد. در زبان فارسی وقتی “ن” و “ب” پشت سر هم قرار بگیرند، حرف “ن” به صورت “م” تلفظ خواهد شد.
مثال:
قنبری… در تلفظ: /قمبری/
منبر… در تلفظ: /ممبر/
سُنبل… در تلفظ: /سُمبل/
منتها در زبان ترکی آذربایجانی، تغییر حروف دقیق تر هستند و از قوانین بیشتری تبعیت می کنند و مختص به محاوره نیستند، بلکه در نوشتار هم باید آنها را رعایت کرد.
۱ – حروف بی صدای ضعیف (بی ثبات)
حروفی هستند که صدای آنها ثابت نبوده و در مواردی به ویژه در اشعار و در کتب قدیمی تغییر صدا می دهند. این ۸ حرف عبارتند از:
چ Ç – ق Q – ح H – ک K – پ P – س S – ش Ş – ت T
از حروف مذکور ۵ حرف وقتی بین دو واکه (حرف صدادار) قرار بگیرند، تغییر صدا می دهند. یعنی:
” ک K “ تبدیل به ” ی Y ” می شود
” ق Q “ تبدیل به ” غ Ğ ” می شود
” چ Ç ” تبدیل به ” ج C ” می شود
” پ P ” تبدیل به ” ب B ” می شود
” ت T ” تبدیل به ” د D ” می شود.
شایان ذکر است در زبان ترکی آذربایجانی ِ امروز، فقط به تغییر حروف ” ک K ” و ” ق Q ” اهمیت داده می شود و آن رابا اصولی که بالاتر گفته شد، صرف می کنند.
مثال:
یئمک yemək : غذا……….. یئمییم yeməyim : غذای من
” ک K ” همان طور که اشاره شد حرف ضعیف (بی ثبات ) است و در ترکیب ِ ” یئمییم “ (غذای من)، بین دو حرف صدادار ِ ” فتحه ə ” و ” ای i ” قرار گرفته است. طبق قاعده ای که ذکر شد، حرف ” ک K ” به حرف ” ی Y ” تبدیل خواهد شد.
یئمک + یم : یئمـ ک (ک –> ی) یم => یئمییم yemək + im: yemə k (k–>y) im => yeməiym
مثال:
اوشاق uşaq : کودک …… اوشاغیم uşağım : کودک من، بچه ی من
” ق Q ” همان طور که اشاره شده حرف بی ثبات است و در ترکیب ” اوشاغیم ” (کودک من، بچه ی من)، بین دو واکه ی (حرف صدادار) ” آ a ” و ” ای ı ” قرار گرفته است و طبق قاعده ای که گفته شد، حرف ” ق Q ” به حرف ِ ” غ Ğ ” تبیدل خواهد شد.
اوشاق + یم : اوشا ق ( ق –> غ ) یم => اوشاغیم uşaq + ım: uşa q (q–> ğ) ım => uşağım
مثال های دیگر:
اُخوماق: خواندن… اُخوماغیم: خواندن ِ من (ق–> غ) (oxumaq… oxumağım (q –> ğ
گولمَک: خندیدن…. گولمَییم: خندیدن ِ من (ک –> ی) (gülmək… gülməyim (k –> y
آغلاماق: گریه کردن..آغلاماغیم: گریه کردن ِ من (ق–> غ) ( ağlamaq…ağlamağım (q–> ğ
ایتمَک: گم شدن…. ایتمَییم: گم شدن ِ من (ک –> ی) (itmək…itməyim (k –> y
دینمَک: حرف زدن.. دینمَییم: حرف زدن ِ من (ک –> ی) (dinmək…dinməyim (k –> y
دئمَک: گفتن…… دئمَییم” گفتن ِ من (ک –> ی) (demək…deməyim ( k –> y

استثنا:
کلماتی که از زبان های دیگر وارد زبان ترکی آذربایجانی شده اند با قانون مذکور صرف نمی شوند و ” ک K ” و ” ق Q ” آنها بعد از گرفتن پسوند تغییر نمی کند.
مثال:
خالق ( کلمه عربی )….. خالقیم
بابک ( کلمه فارسی )…. بابکیم
اما کلمه ی ترکی ِ “ بَه بَک ” ….. بَه بَه ییم ( ک –> ی)

==========
( حروف بی‌صدای قوی (باثُبات) )
واج های زبان ترکی آذربایجانی را می توان به ۳ بخش اصلی تقسیم کرد: واکه ها (حروف صدادار)، حروف بی صدای ضعیف (بی ثبات)، و حروف بی صدای قوی (با ثبات)
حروف صدادار ( ۹ حرف صدادار) و حروف بی صدای ضعیف ( ۸ حرف بی صدا) را شرح دادیم. در اینجا با حروف بی صدای قوی (با ثبات) آشنا خواهیم شد.
زبان ترکی آذربایجانی تعداد ۱۵ حرف با ثبات ( قوی ) دارد که وقتی در آخر کلمه بیایند، مستقل از پسوند می باشند و تغییر نمی کنند. به جز حروف صداداری که ذکر شد و حروف بی صدای ضعیف ( که عملا در ترکی آذربایجان ِ امروز فقط دو مورد آن ( ” ک ” و ” ق ” ) صرف می شود)، بقیه ی حروف، حروف بی صدای قوی (با ثبات ) را تشکیل می دهند، که عبارتند از:
ب B – ج C – خ X – د D – ر R – ز ( ذ، ض، ظ ) Z – ژ J – غ Ğ – ف F – گ G – ل L – م M – ن N – و V – ی Y
مثال:
گون gün : روز……. گونوم günüm : روزم
” ن N ” در انتهای کلمه ی گون gün (روز) حرف با ثبات است و با گرفتن پسوند تغییر نمی کند.
مثال:
کیتاب Kitab : کتاب…….. کیتابیم kitabım : کتابم
” ب B ” در انتهای کلمه ی کیتاب kitab (کتاب) حرف با ثبات است و با گرفتن پسوند تغییر نمی کند.
مثال های دیگر:
آد ad : اسم….. آدیم adım : اسمم
ائو ev : خانه …. ائویم evim : خانه ام
اَل əl : دست …. اَلیم əlim : دستم
گؤز göz : چشم ……گؤزوم gözüm : چشمم
قیز qız : دختر ….. قیزیم qızım : دخترم
استثنا:
واج ” ر R ” در برخی مواقع به شکل قوی، مانند کلمه ی گلیر (می آید) تلفظ می شود و در آن واج ” ر R ” غلیظ شنیده خواهد شد
همچنین واج ” ر R ” در برخی مواقع به شکل ضعیف تلفظ خواهد شد. مانند: بیر دَنَه bir dənə به معنای یک دانه، که در آن ر ِ کلمه ی “ بیر bir ” به معنای یک، تلفظ نخواهد شد و به شکل بی دَنَه bi dənə شنیده خواهد شد.
==========
( تعریف کلمه و معرفی انواع آن )

کلمه:

کلمه از اجتماع چند واج تشکیل می شود، به عبارت دیگر کلمه از حروف مختلف ساخته می شود. در ساختار کلمه ساده ترکی، تمام حروف صدادار ِ (واکه ) یک کلمه، یا جز حروف صدادار آهنگ پایین ( واکه های آهنگ پایین) هستند، یا جز حروف صدادار آهنگ بالا (واکه های آهنگ بالا)، که به آنها اشاره شد.

۱- حروف صدادار آهنگ پایین:

آ A – اُ O – او U – ای I

مثال:

یاشار Yaşar : که در آن واج ” آ a ” دوبار تکرار شده است که جز حروف صدادار آهنگ پایین می باشد (تمامی حروف صدادار (واکه های یک کلمه ) جز حروف صدا دار آهنگ پایین هستند).

توران Turan : که در آن واج ” او u ” و واج ” آ a ” ، هر دو جز حروف صدادار آهنگ پایین هستند ( تمامی حروف صدادار (واکه های یک کلمه ) جز حروف صدادار آهنگ پایین هستند).

۲-حروف صدادار آهنگ بالا:

اَ (فتحه) Ə – ائـ (کسره) E – ای İ – اؤ Ö – او Ü

مثال:

گولمَک gülmək : خندیدن…. که در آن واج ” او ü ” و واج ” فتحه ə ” ، هر دو جز حروف صدادار آهنگ بالا هستند ( تمامی حروف صدادار (واکه های یک کلمه) جز حروف صدا دار آهنگ بالا هستند).

گـَـلمَک gəlmək : آمدن…. که در آن واج ” فتحه ə ” دو بار تکرار شده است که از حروف صدادار آهنگ بالا می باشد ( تمامی حروف صدادار (واکه های یک کلمه) جز حروف صدا دار آهنگ بالا هستند).

گئدمَک getmək : رفتن…. که در آن واج ” کسره e ” و واج ” فتحه ə ” ، هر دو جز حروف صدادار آهنگ بالا هستند ( تمامی حروف صدادار (واکه های یک کلمه) جز حروف صدا دار آهنگ بالا هستند).

البته این قانون برای کلماتی که از زبان های دیگر وارد زبان ترکی آذربایجانی شده است صدق نمی کند و این کلمات اکثرا به شکل اصلی خود در ترکی آذربایجانی وارد شده اند. هر چند حتی این کلمات هنگام گرفتن پسوند، از قوانین زبان ترکی آذربایجانی تبعیت می کنند.

کلمات به انواع مختلف تقسیم می شوند:

کلمه ساده : یاشار Yaşar – حوسین (حسین) Hüseyn – توران Turan

کلمه ترکیبی با پسوند : حوسین دَه ( حسین دَه) Hüseyndə : در [ پیش ] حسین – گولَندَه güləndə : موقع خندیدن

نکته: حروف صدادار کلمه ی ترکیبی با هم هماهنگ هستند ( طبق قانونی که بالاتر ذکر شد).

کلمه مرکب که به وسیله ی چند اسم یا چند کلمه ساخته می شوند:

محمدعلی Məhəmmədəli – گول باغی gülbağı : باغ گل

در جمله، هر یک از این کلمات برای خود نام مشخصی دارند.

اسم : حسن Həsən – باغ bağ – محمدعلی Məhəmmədali

فعل : گول gül : بخند – گلیرم gəlirəm : می آیم – گئت get : برو

صفت : گؤزَل gözəl : زیبا – یاخچی yaxşı : خوب

قید : ایندی indi : الان – بورا bura : اینجا – صاباح sabah : فردا

ضمیر : من mən ( بَن bən ) : من – سَن sən : تو – اونلار onlar : آنها، ایشان

کلمات ربطی : هم həm : هم – داهي dahı : باز

و کلمات تشبیهی، کلمات پسوندی، کلمات اضافی، حروف اضافی و… نیز به کار گرفته خواهند شد.

==========
( هماهنگی کوچک و علامات جمع)

زبان ترکی آذربایجانی، زبانی است که وابستگی زیادی به واکه ها ( حروف صدادار) دارد و نسبت به آنها بسیار دقیق عمل می کند. این عامل شاید در ابتدای امر یادگیری کمی دشوار به نظر آید، اما پس از مدت کوتاهی وقتی به آن عادت کنید و حروف صدادار را بشناسید، به ساده تر شدن زبان، کمک شایانی می کند و آن را بسیار آهنگین جلوه خواهد داد.
با واکه ها (حروف صدادار) آشنا شدیم و حضور و نقش آن را در کلمات اصیل ترکی دیدیم. به طور مثال کلمه ی ” یاخشی yaxşı ” به معنای خوب، یک کلمه ی ساده ( غیر مرکب) و اصیل ترکی است.( البته در محاوره به صورت “یاخچی yaxçı” استفاده میشود.) این کلمه دو واکه دارد : ” آ a ” و ” ای (ای ِ کوتاه) ı ” که هر دو, جزو واکه های آهنگ پایین هستند. یک کلمه ی غیر مرکبِ اصیل ترکی (کلماتی که از زبان های دیگر وارد ترکی نشده اند)، همیشه واکه های ( حروف صدادار) همگون دارد. بدین معنی که ” یاخشی yaxşi ” با ” ای ِ کشیده i ” غلط است ( چون ” ای ِ کشیده i ” واکه آهنگ بالا است و با واکه اول کلمه که ” آ a ” می باشد ( ” آ ” واکه آهنگ پایین است، همگونی ندارد) ، و حتما باید با ” ای ِ کوتاه ı ” که در نوشتار لاتین ترکی آذربایجانی نقطه ندارد (بر خلاف ای ِ کشیده i ) نوشته شود ( چون ” ای ِ کوتاه ı ” مانند ” آ a ” واکه آهنگ پایین است و با آن همگونی دارد) که به طبع تلفظشان هم متفاوت است. این قابلیت، زبان ترکی آذربایجانی را آهنگین جلوه می دهد.
هماهنگی کوچک:
۱- اگر آخرین حرف صدادار ( واکه) ریشه ی فعل و یا آخرین حرف صدادار (واکه) کلمه ای به حروف آهنگ پایین ختم شود، یعنی به ” آ a ” ، ” اُ o ” ، ” او u ” و ” ای ِ کوتاه ı ” ختم شود، در صرف ِ فعل، یا اضافه کردن پسوند به کلمه، حرف ِ صدادار ِ پسوند، ” آ a ” خواهد بود.
مثال:
قُویون qoyun : گوسفند……. قُویون‌لار qoyunlar : گوسفندها
آخرین حرف صدادار کلمه ی قُویون qoyun به معنای گوسفند، ” او u ” است که همان طور که آموختیم، واکه آهنگ پایین است. حالا می خواهیم پسوند (در اینجا علامت جمع) به آن اضافه کنیم. طبق قانون بالا، حرف صدادار ِ پسوند، ” آ a ” خواهد بود: لار lar که علامت جمع است.
مثال:
اُوت ot : علف …… اُوت‌لار otlar : علف‌ها
آخرین حرف صدادار کلمه ی اُوت ot به معنای گوسفند، ” اُو o ” است که همان طور که آموختیم، واکه آهنگ پایین است. حالا می خواهیم پسوند ( در اینجا علامت جمع) به آن اضافه کنیم. طبق قانون بالا، حرف صدادار ِ پسوند، ” آ a ” خواهد بود: لار lar که علامت جمع است.
مثال ها دیگر:
قادین qadın : خانم……. قادین‌لار qadınlar : خانم ها
کیتاب kitab : کتاب ….. کیتاب‌لار kitablar : کتاب ها
آدام adam : آدم ……. آدام‌لار adamlar : آدم ها
بولود bulud : ابر……بولودلار buludlar : ابرها
۲- اگر آخرین حرف صدادار ( واکه) ریشه ی فعل و یا آخرین حرف صدادار (واکه) کلمه ای به حروف آهنگ بالا ختم شود، یعنی به ” اَ (فتحه) ə ” ، ” ائـ (کسره) e ” ، ” اؤ ö ” ، ” او ü ” و ” ای (ای کشیده) i ” ختم شود، در صرف ِ فعل، یا اضافه کردن پسوند به کلمه، حرف ِ صدادار ِ پسوند، ” فتحه ə ” خواهد بود.
مثال:
گؤز göz : چشم…… گؤزلَر gözlər : چشم ها
آخرین حرف صدادار کلمه ی گؤز göz به معنای چشم، ” اؤ ö ” است که همان طور که آموختیم، واکه آهنگ بالا است. حالا می خواهیم پسوند ( در اینجا علامت جمع) به آن اضافه کنیم. طبق قانون بالا، حرف صدادار ِ پسوند، ” فتحه ə ” خواهد بود: لَر lər که علامت جمع است.
مثال:
اَل əl : دست …… اَل‌لَر əllər : دست ها
آخرین حرف صدادار کلمه ی اَل əl به معنای دست، ” فتحه ə ” است که همان طور که آموختیم، واکه آهنگ بالا است. حالا می خواهیم پسوند ( در اینجا علامت جمع) به آن اضافه کنیم. طبق قانون بالا، حرف صدادار ِ پسوند، ” فتحه a ” خواهد بود: لَر lər که علامت جمع است.
مثال های دیگر:
گول gül : گُل………. گول‌لَر güllər : گُل ها
ائو ev : خانه ……… ائولَر evlər : خانه ها
بول‌بول bülbül : بُل بُل………….بول‌بول‌لَر bülbüllər : بُل بُل ها
گون gün : روز ……گون‌لَر günlər : روزها
نکته: جمع مکسر عربی در زبان ترکی آذربایجانی کاربرد ندارد و کلماتی که از زبان عربی وارد زبان ترکی شده اند به صورت مفرد به کار می روند و جمع آنها با قواعد ترکی است. به طور مثال کلمه ی کیتاب kitab : کتاب از عربی وارد ترکی آذربایجانی شده است، اما جمع آن که کلمه ی ” کُتُب” است در ترکی آذربایجانی کاربرد ندارد و اینکلمه با قواعد ترکی جمع بسته می شود: کیتاب‌لار kitablar : کتاب‌ها

==========

سلام و احوال پرسی

سَلام səlam : سلام
** عَلَیکوم سَلام ( علیکم السلام ) ələyküm səlam : سلام علیکم ( در جواب سلام )
سَحَرینیز خئیر səhəriniz xeyir : صبحتان بخیر، صبح بخیر
آخشامیز خئیر axşamiz xeyir : عصرتان بخیر , عصر بخیر
گئجَنیز خئیر gecəniz xeyir: شبتان بخیر , شب بخیر
آدین نَه دیر ؟ ? adın nədir : اسم تو چیست؟ ( در محاوره ” ر r ” آخر ِ کلمه ی ” دیر dir ” شنیده نمی شود و مانند ” دی di ” تلفظ می شود : آدین نَه دی؟ ? adın nədi)

** مَنیم آدیم عَلی دیر mənim adım Əli dir : نام من علی است ( هر نامی می تواند به جای علی، قرار گیرد)
سیز نئجَه سینیز ؟ ? siz necəsiniz : حال شما چطور است؟ ( حالت رسمی، برای محاوره ی رسمی)
سَن نئجَه سن ؟ ? sən necəsən : چطوری؟ ( حالت غیر رسمی، برای محاوره ی دوستانه)
نَه وار نَه یُوخ ؟ ? nə var nə yox : چه خبر؟ ( معنی کلمه به کلمه: چی هست، چی نیست؟)

** یاخچیام ( یاخشیام ) yaxşiyam : خوبم

** چُوخ ساغ اُولون çox sağ olun : خیلی ممنونم

** تشککور ائدیرم ( تشکّر ائدیرم ) təşakkür edirəm : متشکرم، ممنونم (غالباً در محاوره” اِلیرَم elirəm “ استفاده میشود , تشککور الیرم )
آللاها تاپشیردیم ( الله ا تاپشیردیم ) Allaha tapşırdım :به خدا سپردمت، خداحافظ، خدانگهدار
** خودافیظ ( خدافظ ) xudaız : خداحافظ، خدانگهدار
** الله اَمانیندا Allah əmanında : در پناه خدا
==========
با قانون ” هماهنگی کوچک ” آشنا شدیم و کاربرد آن را در علامت های جمع ترکی دیدیم. ” لر lər ” و ” لار lar ” علامت های جمع ترکی آذربایجانی هستند که طبق قانون هماهنگی کوچک به آخر کلمات اضافه می شوند.

قانون هماهنگی کوچک را می توان به نوعی قانون همگون‌سازی صدای کلمات دانست؛ به نحوی که تمام حروف صدادار کلمه یا آهنگ بالا هستند یا آهنگ پایین که به آهنگین شدن زبان کمک ویژه ای می کند.

کاربرد دیگر قانون هماهنگی کوچک در مصدرسازی است.

مصدر در زبان ترکی آذربایجانی، از دو قسمت تشکیل شده است. ” ریشه ی فعل ” و ” پسوند مصدری ” . برای تفهیم بیشتر این موضوع به بررسی مصدر در زبان فارسی می پردازیم: در زبان فارسی مصدر از دو قسمت تشکیل شده است که قسمت اول آن، فعل ماضی ساده سوم شخص مفرد است (مانند: رفت، آمد، خورد) و قسمت دوم آن حرف ” ن ” است که این دو در مجموع مصدر را تشکیل می دهند، مانند: رفتن، آمدن، خوردن

در زبان ترکی آذربایجانی، قسمت اول مصدر، ریشه ی فعل است، و قسمت دوم آن را یکی از دو پسوند ” مَک mək ” یا ” ماق maq ” تشکیل می دهد که بر اساس قانون هماهنگی کوچک به ریشه فعل اضافه می شود. قانون مصدرسازی دقیقا مشابه قانون علامات جمع است و هر دو از قانون هماهنگی کوچک تبعیت می کنند.

۱- اگر آخرین حرف صدادار (واکه) ریشه ی فعل به حروف آهنگ پایین ( آ a ، اُ o ، او u ، ای کوتاه ı ) ختم شود، باید پسوند ” ماق maq ” را به آخر ریشه اصلی فعل اضافه کنیم.

مثال:

آلماق almaq : گرفتن

” آل al ” ریشه اصلی فعل است و آخرین حرف صدادار (واکه) آن به ” آ a ” ختم شده است که جز حروف آهنگ پایین است. طبق قانونی که در بالا گفته شد، برای ساختن مصدر باید پسوند ” ماق maq ” را به آن اضافه کنیم : آلماق al+maq

مثال:

دورماق durmaq : ایستادن

” دور dur ” ریشه اصلی فعل است و آخرین حرف صدادار (واکه) آن به ” او u ” ختم شده است که جز حروف آهنگ پایین است. طبق قانونی که در بالا گفته شد، برای ساختن مصدر باید پسوند ” ماق maq ” را به آن اضافه کنیم : دورماق dur+maq

مثال های دیگر:

اُولماق olmaq : شدن

اینانماق ınanmaq : باور کردن

لازم به توضیح است که پسوند ” ماق maq ” در زبان محاوره به شکل ” ماخ max ” تلفظ می شود: مانند آلماخ، دورماخ. اما در نوشتار باید به صورت ” ماق maq ” نوشته شود. البته کمااینکه این پسوند در محاوره به شکل ” ماخ max ” تلفظ می شود، اما به هنگام صرف آن طبق قانون ” حروف بی صدای ضعیف ” که گفته شد، صرف می شوند. یعنی به هنگام صرف گفته می شود : آلماغیم almağım : گرفتن من – دورماغیم durmağım : ایستادن من

و به کار بردن آن به شکل : آلماخیم – دورماخیم غلط است. چون این کلمات درو واقع به ” ق q ” ختم شده اند که حرفی بی ثبات(ضعیف) است و هنگام قرار گیری بین دو حرف صدادار (واکه) تغییر می کند و به ” غ ğ ” تبدیل خواهد شد.

۲- اگر آخرین حرف صدادار (واکه) ریشه ی فعل به حروف آهنگ بالا ( فتحه ə ، ائـ (کسره) e ، اؤ ö ، او ü ، ای کشیده i ) ختم شود، باید پسوند ” مَک mək ” را به آخر ریشه اصلی فعل اضافه کنیم

مثال:

گـَـلمَک gəlmək : آمدن

” گـَـل gəl ” ریشه اصلی فعل است و آخرین حرف صدادار (واکه) آن به ” فتحه ə ” ختم شده است که جز حروف آهنگ بالا است. طبق قانونی که در بالا گفته شد، برای ساختن مصدر باید پسوند ” مَک mək ” را به آن اضافه کنیم : گـَـل+ مَک gəl+mək

مثال:

یئمَک yemək : خوردن

” یئـ ye ” ریشه اصلی فعل است و آخرین حرف صدادار (واکه) آن به ” ئـ (کسره) e ” ختم شده است که جز حروف آهنگ بالا است. طبق قانونی که در بالا گفته شد، برای ساختن مصدر باید پسوند ” مَک mək ” را به آن اضافه کنیم : یئـ + مَک yemək

مثال های دیگر:

ایچمَک içmək : نوشیدن

اؤپمَک öpmək : بوسیدن
==========
زبانشناسي

زبان يك پديده اجتماعي است كه به عنوان ابزاري براي مبادله فكر و احساس استفاده مي گردد. زبان بخاطر زندگي اجتماعي پديد مي آيد حتي اگر اين زندگي اجتماعي ، دو نفره باشد. بديهي است زندگي انفرادي و تك نفره نيازي به زبان ندارد.زبان مانند يك موجود زنده داراي تكامل و پويائي است و از ابتدائي ترين اصوات و كلمات شروع شده و در طول قرنها و هزاره ها كم كم ساختار يك زبان توانمند را به خود مي گيرد و با تغيير و تحولات فرهنگي ، سياسي ، اقتصادي و … تكامل مي يابد. از اين رو عده اي را اعتقاد بر اين است كه از روي گستردگي و غناي يك زبان مي توان قدمت آنرا حدس زد.
يك زبان به همان آرامي و پويائي كه مي تواند شكل بگيرد و غني شود ، به همان صورت آرام و آهسته نيز مي تواند منقرض شود. لذا تصور اينكه زبان يك محل در عرض چند دهه كاملاً منقرض شده و جاي خود را به زبان يا تركيبي از زبانهاي ديگر داده است ، بي اساس و غيرعلمي است.
زبانشناسان ، زبانهاي موجود دنيا را از نظر ساختاري در سه دسته مستقل بررسي مي كنند: زبانهاي تك هجائي ، زبانهاي تحليلي و زبانهاي التصاقي.
زبانهاي تك هجائي: در اين زبانها ، كلمات همگي تك هجائي بوده و جملات تركيبي از همين تك هجاها هستند. در اين زبانها ، خبري از پسوند ، پيشوند و ميانوند نيست و كلمات داراي حالت پذيري نيستند. در واقع تنها حالت پذيري كلمات همان همسايگي با كلمات تك هجائي ديگر مي باشد. زبانهاي چيني ، ويتنامي ، جاوه ، تبت و زبانهائي از آفريقا نمونه اي از زبانهاي تك هجائي هستند.
زبانهاي تحليلي : در اين گروه از زبانها ، ريشه كلمات ممكن است چند هجائي باشد. در اين زبانها ، از پيوستن پسوند يا پيشوند به كلمات ، كلمات جديدي بوجود مي آيند ، اما ضمن اين تركيبات ، تغييراتي نيز در ساختمان اصلي ريشه بوجود مي آيد. به عبارتي ، در اين زبانها ، ريشه كلمات ثابت نيست و ممكن است به صورتهاي ديگر تبديل گردد ، حتي ممكن است صورت اصلي ريشه كاملاً از بين رفته و صورت متفاوتي جايگزين آن گردد. مجموعه زبانهاي هند و اروپائي و سامي از اين دسته زبانها هستند كه بصورت خاص مي توان به زبانهاي فارسي و عربي اشاره نمود. البته ميزان اين تغيير و تحولات در ريشه كلمات در يك زبان نسبت به زبان ديگر يكسان نيست. مثلاً در زبان فارسي در اثر اين تركيبات ، صورت اصلي اسم پايدارتر است ولي ممكن است ريشه اصلي فعل كاملاً تغيير پيدا كند اما در زبان عربي هم اسم دچار تغيير اساسي مي شود هم فعل. براي مثال از فارسي: ديدن ، بين ، بازبيني ، ديدار.
زبانهاي التصاقي (پيوندي): در اين گروه از زبانها ، ريشه كلمات ممكن است چند هجائي باشد. در اين زبانها ، پيوند ريشه كلمات با بعضي كلمات كه ريشه نيستند ، معاني ديگري براي ريشه استخراج مي كند كه اين معنا ممكن است بسيار متفاوتتر از معناي ريشه باشد. براي همين دامنه لغات در اينگونه زبانها بسيار گسترده تر مي گردد. در اينگونه زبانها ، ريشه اصلي كلمات دست نخورده مي ماند و به راحتي قابل استخراج مي باشد. پيوندها در اينگونه زبانها ممكن است پيشوندي يا پسوندي باشد. مجموعه زبانهاي اورال ـ آلتاي و از آن جمله گروه زبان تركي اعم از آذربايجاني يا غيره ، در قالب زبانهاي التصاقي و از نوع پسوندي مي باشند. براي مثال از تركي:
گؤز ، گؤزل ، گؤزليم ، گؤزليمين ، گؤزليمينكي ، گؤزليمينكيدير.
تقسيم بندي گروه زبانهاي اورال ـ آلتاي
مجموعه زبانهاي اورال ـ آلتاي بسيار گسترده و متنوع هستند و از زبان تركي تا كره اي را شامل مي شوند اما هر كدام از آنها در شاخه ها و تقسيم بندي هاي جزئي تر از هم مستقل مي شوند. گروه زبانهاي اورال ـ آلتاي را مي توان بصورت زير تقسيم بندي نمود:
• شاخه تركي : كه خود به دو زيرشاخه تركي غربي (شامل آذري ، استانبولي ، تركمني) و تركي شرقي (شامل قزاقي ، قرقيزي ، ازبكي ، ياقوتي ، چاوشي ، اويغوري) تقسيم مي شود.
• * شاخه مغولي : شامل مغولي ، قالموق و بوريات است.
• شاخه فيني : شامل فيني ، لاپني ، مجاري و فنلاندي است.
• شاخه تونغوز : شامل تنغوز و مانجو است.
• شاخه ساموييد : شامل ساموييد است.
• شاخه خاور دور : شامل كره اي و ژاپني است.
پس زبان تركي آذربايجاني ، در مجموعه زبانهاي اورال ـ آلتاي و در شاخه زبانهاي تركي و در زيرمجموعه زبانهاي تركي غربي مي باشد.
==========
(ضمایر شخصی و ضمایر اشاره‌ای)

ضمایر شخصی

ضمیر شخصی کلمه ای است که به جای اسم می آید، تا از تکرار آن در جمله جلوگیری کند. در ترکی آذربایجانی، همانند فارسی تعداد ۶ ضمیر شخصی وجود دارد که به دو دسته ی مفرد و جمع تقسیم می شوند و عبارتند از :

مفرد جمع

فارسی | ترکی آذربایجانی ———————– فارسی | ترکی آذربایجانی

من | مَن (بن) mən ———————– ما | بیز biz

تو | سَن sən ———————– شما | سیز siz

او | اُ o ———————– آنها، ایشان | اُنلار onlar

” اُونلار onlar “ به معنای “ آنها، ایشان ” را در محاوره به شکل ” اُولار olar ” نیز به کار می برند.

در زبان ترکی آذربایجانی ضمایر شخصی جمع را مجددا به این شکل جمع می بندند:

بیزلَر bizlər : ماها سیزلَر sizlər : شماها
ضمایر اشاره‌ای

به کلماتی که به آنها به چیزی یا کسی اشاره می کنیم ( نشان می دهیم) ضمایر اشاره می گوییم و عبارتند از:

مفرد جمع

فارسی | ترکی آذربایجانی—————————- فارسی | ترکی آذربایجانی

این | بو bu —————————- اینها | بونلار bunlar (بولار bular )

آن، او | اُ o —————————- آنها | اُنلار onlar ( اُولار olar )

اینجا | بورا bura —————————- اینجاها | بورالار buralar

آنجا | اُرا ora ————————— آنجاها | اُرالار oralar

ضمیر اشاره ای ” شو şu ” به معنای ” این ” در بعضی کتب و اشعار قدیمی مورد استفاده قرار گرفته است.

مثال:

گـَـل بورا gəl bura : بیا اینجا ( البته در محاوره به صورت “ گَ بورا gə bura “ گفته می شود و ” ل L ” آن تلفظ نمی شود)
==========
( صرف فعل ایمک (۱))

در زبان ترکی آذربایجانی، ضمایر شخصی را به وسیله ی ریشه ی فعل “ایمک” صرف می کنند که تنها فعل بی قاعده ی زبان ترکی آذربایجانی است.
فعل مذکور عملکردی مانند مصدر “ بودن ” در زبان فارسی را دارد و به همان معنی نیز استفاده می شود. خود مصدر ” ایمک ” به شکل ” بودن ” مورد استفاده قرار نمی گیرد، بلکه صرف آن به شکل ” هستم ” و ” هستی ” و… به کار گرفته می شود. مثال مشابه آن در زبان فارسی ” خوبم ” است، که در حقیقت به شکل ” خوب هستم ” می باشد، اما می توان از ضمیر متصل فاعلی ِ ” م ” استفاده کرد و آن را به شکل ” خوبم ” نوشت. توجه فرمایید مصدر ِ ” هستن ” در زبان فارسی وجود ندارد و مصدر آن ” بودن ” است.
فارسی ________________ ترکی آذربایجانی__________ علامت صرفی
من هستم ( منم) | َم منم mən əm | َم əm
تو هستی ( تویی) |ی            سن سن sən sən | سن sən
او هست | —          او دور O dur | دور dur
ما هستیم ( ماییم ) | یم  بیزیک biz ik | ایک ik
شما هستید (شمایید) | ید  سیز سینیز siz siniz | سینیز iz
ایشان هستند(ایشانند)| ند  اُونلار دیر(لار) (onlar dır(lar | دیرلار dırlar
==========
اعداد

۱ bir بير

۲ İki ايكي

۳ Üç اوچ

۴ dörd دؤرد

۵ Beş بئش

۶ Altı آلتي

۷ Yeddi يددي

۸ Səkkiz سككيز

۹ Doqquz دوققوز

۱۰ On اون

۲۰ Yirmi اییرمی

۳۰ Otuz اوتوز

۴۰ Qırx قیرخ

۵۰ Əlli اللی

۶۰ Altmış آلتمیش

۷۰ Yetmiş یئتمیش

۸۰ seksənهشتاد

۹۰ Doxsan دوخسان

۱۰۰ Yüz یوز ۱۰۰۰ Min مین

ادامه مطلب ...
3944 بازدید

آموزش زبان ترکی استانبولی

amoozesh-tourkiyehآموزش زبان ترکیه ای

آموزش زبان ترکیه استانبولی

 

الفبای زبان ترکی استانبولی، از بیست و نه حرف از حروف لاتین تشکیل شده است، که با تغییرات اندک بصورت الفبای ترکی در آمده است.این حروف عبارتند از

A a, B b, C c, Ç ç, D d, E e, F f, G g, Ğ ğ, H h, I ı, İ i, J j, K k, L l M m, N n, O o, Ö ö,

P p, R r, S s, Ş ş, T t, U u, Ü ü, V v, Y y, Z z

از این ۲۹ حرف ۸ حرف صدادار ۲۱ حرف بیصدا می باشد.

حروف صدادار عبارتند از:  A a, E e  I ı, İ I ،O o, Ö ö, U u, Ü ü,

و حروف بیصدا عبارتند از:B b, C c, Ç ç, D d, F f, G g, Ğ ğ, H h, J j, K k, L l M m, N n, P p, R r, S s, Ş ş, T t,  V v, Y y, Z z

حروف صدادار

همانطوری که ذکر شد، در زبان ترکی حروف به دو دسته صدادار(ÜNLÜ) و بیصدا(ÜNSÜZ) تقسیم می شوند که در زیر به برخی از ویژگی آنها اشاره می کنیم:

YUVARLAK

DÜZ

 

DAR

GENİŞ

DAR

GENİŞ

U

O

I

A

KALIN

Ü

Ö

İ

E

İNCE

۱)      در ترکی هیچگاه دو حرف صدادار پشت سر هم نمی آیند به جز چند کلمه که از دیگر زبانها وارد ترکی شده اند
مانند:

Şiir-fiil-saat

۲)      قانون BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU

A)     هرگاه اولین حرف صدادار در یک کلمه ترکی kalın  باشد بقیه حروف صدادار آن نیز kalın خواهد بود. مانند:

ANLAM-AÇIK-BARIŞ-OKUL-OKŞAMAK-YUMURTA-YOĞURT-UÇAK

B)      هرگاه اولین حرف صدادار در یک کلمه ترکی İNCE باشد بقیه حروف صدادار آن نیز İNCEخواهد بود. مانند:

Erkek-eğitim- öğretmen-ödev-özgür-işçi

این قانون مهمترین قانون حروف ترکی به شمار می رود

موارد استثنا:

I. برخی کلمات مرکب از این قانون پیروی نمی کنند مانند:

Bilgisayar-çiçektozu-güneybatı-karadeniz

II. در ترکی دهها هزار کلمه وجود دارد و به ندرت کلماتی پیدا می شود که ریشه ترکی داشته واز این قانون تبعیت نمی کنند و به مرور زمان دستخوش تغییراتی شده اند مانند:

alma→elma                              karındaş→kardeş               ana→anne

III. برخی از کلماتی که از دیگر زبانها وارد ترکی شده اند:

Dikkat-şişman

IV. دربین صدها پسوند در زبان ترکی تنها ۵ پسوند از این قانون پیروی نمی کنند :

yor       -ken             -ki              -leyin            -(i)mtrak

۳)       قانون küçük ünlü uyumu

در ترکی در یک کلمه بعد از düz ünlü  حتما düz ünlü و بعد از yuvarlak ünlü یا dar yuvarlak  و یا geniş düz بایستی استفاده شود که این برای صحیح نوشتن بسیار کمک می کند.

Düz ünlüden sonra

a→ a , ı                          anlam-açık

e→e , i                     elemek- eğitim

ı→a , ı              ısmarlamak-ısınmak

i→e, i                          izlemek- izin

YUVARLAK ÜNLÜLERDEN SONRA

o→a, u                           oynamak, okul

ö→e, ü                           öğretmen, öğüt

u→a, u                           uyanmak, uyku

ü→e, ü                              üretmek, ütü

نکته مهم: پس با توجه به قانون فوق می توان نتیجه گرفت که حروف o , ö  فقط در اولین بخش کلمه می توانند قرارگیرند که این قانون نیز در نوشتن و همچنین در آزمون TÖMER کمک زیادی به ما می کند، به استثنا چند کلمه که از دیگر زبانهاوارد ترکی شده اند مانند:

Horoz, alkol, radyo,profesör, konsolos, aktör, doktor

حروف بیصدا

حروف ünsüz نیز به دو گروه تقسیم می شوند :

 Yumuşak: b,c,d,g,ğ,j,l,m,n,r,v,y,z             Sert:ç,f,h,k,p,s,ş,t

برای سهولت در یادگیری حروف Sert کافیست کلمه زیر را یادبگیریم.

fıstıkçışahap

یکی از مهمترین کاربردهای حروف Sert این است که اگراین حروف در آخر هر کلمه ای یافت شوند و پسوندی بخواهیم به آن اضافه کنیم که باحروف d , c    شروع شده اند حرف d  به t   و حرف c   به   ç  تبدیل می شود.

نکته مهم: هر گاه در آخر کلمات ترکی حروف t,ç,p,k  باشد بعد از گرفتن پسوندی که با حروف صدادار شروع شده باشد این تغییرات اتفاق می افتد:

T→d                      dört→dördüncü

ç→c                             ağaç→ağacı

p→b                            kitap→kitabı

k→ğ                       yaprak→yaprağı

البته در افعال به جز ۲ فعل etmek , gitmek   ، در بقیه افعال اتفاق نمی افتد. همچنین اندک کلماتی نیز هستند که از این قانون تبعیت نمی کنند:

Kart, et, tüp, top,at,kent,sert,çift, sanat, davet, barut,paket, bulut,

dinamit,pilot,saat,bilet, kravat, hayat,koç

ادامه مطلب ...
732 بازدید

چگونه لهجه خود را کاهش دهیم | آموزش کامل

English accent

بهتر صحبت کنیم

چگونه لهجه خود را کاهش دهيم؟بسياری از مشکلاتی تلفظی که زبان‌آموزان با آنها مواجه هستند در نتيجه استفاده غلط از اصواتی است که در زبان مادری خود به کار مي‌برند. بنابراين مشکلات تلفظی که شما از آن رنج مي‌بريد احتمالاً مشابه مشکلاتی است که ديگر زبان‌آموزان «هم زبان» شما هم با آن مواجه هستند. آموزش کامل در ادامه

ادامه مطلب ...
4426 بازدید

دانلود دیکشنری فارسی به ترکی استانبولی Farsça Türkçe Sözlük

دانلود دیکشنری ترکی به فارسی

دانلود دیکشنری

در این ساعت از سایت زبان دانلود برای شما فرهنگ لغتی را معرفی میکنیم که به راحتی میتوانید در کامپیوتر خود. لغاات و جملات خود را از فارسی به ترکی ترجمه کنید . کتاب دیکشنری فارسی به ترکی استانبولی اثر دکتر “محمد کانار” که در ادامه مطلب میتوانید دانلود و استفاده فرمایید

ادامه مطلب ...
20452 بازدید